(non-)verbale mythen en geheimen I

Een tijdje geleden woonde ik een lezing bij over non-verbale communicatie op een symposium voor jonge ondernemers. En de spreker begon weer eens met het zogenaamde wetenschappelijke feit van de 55-38-7 % regel: dat we de betekenis van onze communicatie voor het grootste deel ontlenen aan wat we doen met ons lichaam (55%) en onze stem (38%) en slechts voor 7% aan onze woorden. Iemand in het publiek stak daarop zijn hand op. Hij kreeg het woord, stond op en begon met brede armgebaren fantasiewoorden uit te stoten.

Deze grappenmaker kreeg de lachers op zijn hand. Zijn boodschap was duidelijk: zonder woorden kom je niet ver. Maar de vrouw die de lezing gaf, was ad rem genoeg om er fijntjes op te wijzen dat de vragensteller zijn punt had kunnen maken zonder echte woorden te gebruiken…

mehrabian’s mythe

Aan dit voorval moest ik denken toen ik onderstaand filmpje op YouTube bekeek. Het filmpje steekt de draak met Albert Mehrabian’s 55-38-7%  regel, of in ieder geval met de misinterpretaties daarvan door anderen. Want er wordt waarschijnlijk nauwelijks een onderzoek vaker verkeerd geciteerd dan dat van Mehrabian. Mehrabian onderzocht oorspronkelijk waarop we letten we wanneer we een spreker al dan niet aardig vinden en met name wanneer woord, stem en gezichtsuitdrukking tegenstrijdige boodschappen geven. In dat geval geeft gezichtsuitdrukking (lees lichaamstaal) de doorslag, was zijn conclusie. Maar de mensen die zijn regel citeren, maken daar doorgaans van dat altijd, in al onze communicatie lichaamstaal veruit de belangrijkste rol speelt.  

Zo’n absurde generalisatie verdient terecht spot op YouTube. Inderdaad, waarom zou je nog een vreemde taal leren als je je met fantasiegewauwel toch voor 93% verstaanbaar zou kunnen maken? Maar goed, de schamele 7% van Mehrabian voor verbale communicatie over ‘liking’ suggereert wel enigszins dat woorden op emotioneel vlak tot weinig in staat zijn.

Daar valt om te beginnen tegenin te brengen dat Mehrabian’s cijfers om meerdere redenen rammelen. Mehrabian testte bijvoorbeeld alleen afzonderlijke woordjes zoals ‘dear’, ‘terrible’. Dat doet vermoeden dat verbale communicatie hoger had gescoord als hij meer levensecht taalgebruik, op zijn minst hele zinnen, had getest.

taalgeheimen van NLP

Je hoeft maar een vrolijke of vervelende krantenkop te lezen om de emotionele kracht van het woord te ervaren. Woorden, zeker in samenhangende zinnen en verhalen, kunnen natuurlijk uitstekend emoties oproepen, net zo goed als ze ideeën kunnen overbrengen.  De kracht van het woord is essentieel voor de beoefening van NLP. De naam zegt het al: neuro-linguistisch programmeren gebruikt taal om je neurologie te veranderen. Communicatie kan een diepe impact hebben op het brein. Hoe gebruikt NLP de taal, waardoor NLP ook zo krachtig kan werken?

NLP werkt met twee basismodellen voor het communiceren met taal. Beide modellen gaan ervan uit dat we weliswaar dezelfde taal gebruiken, maar dat ieder mens zijn eigen individuele betekenissen daaraan hecht. De individuele betekenis komt voort uit de persoonlijke zintuigelijke ervaring die voor een ieder uiteindelijk uniek is. Daarom kunnen we elkaar nooit helemaal volledig begrijpen. Maar in de praktijk hebben we voldoende aan twee eenvoudige manieren om spraakverwarring te overbruggen of te omzeilen. Deze manieren zijn uitgewerkt in de twee belangrijkste taalmodellen van NLP.

In het ene model gebruik je taal om zo precies mogelijk een individuele betekenis te expliciteren: je benadert de oorspronkelijke zintuigelijke informatie zo dicht mogelijk door steeds te achterhalen wat in uitspraken wordt weggelaten, verdraaid of gegeneraliseerd. In het andere taalmodel gebruik je taal zo vaag dat een luisteraar zijn eigen betekenis daaraan kan hechten, door de zintuigelijke details van de spreker die daarmee in tegenspraak zijn weg te laten, te verdraaien of te generaliseren.

taal en trance

De taalpatronen uit dit laatste model maken het gemakkelijk om betere emoties op te roepen en mensen te helpen te veranderen. Dit model is ook de grondslag voor hypnose: door op elegante wijze vage suggesties opeen te stapelen over gemoedstoestanden zoals ontspanning, gaan mensen innerlijk op zoek naar de betekenis van die suggesties. En daardoor komen die suggesties steeds meer tot leven en veranderen mensen daadwerkelijk de toestand van hun gemoed en bewustzijn.

Taalmodellen en hypnose zijn essentiële ingrediënten in de  NLP-keuken. In de NLP-opleiding zijn de taalmodellen en hypnose dan ook heel belangrijke onderdelen. Wanneer je  je vaardigheid in communicatie of coaching werkelijk wilt verbeteren, dan opent NLP-training de toegang tot een fundamenteel niveau vanwaaruit echte, verbazingwekkende resultaten mogelijk worden.

Meer over non-verbale communicatie in de volgende post.

TIP

Traditionele communicatiemethoden leren vaak om de woorden van de ander in je eigen woorden samen te vatten. Zo zou je laten horen dat je goed hebt geluisterd en dat je de ander hebt begrepen. Maar wanneer je woorden van de ander vervangt door je eigen woorden, wordt de kans dat de kloof tussen eigen en andermans betekenis groeit alleen maar groter. Wil je de kloof verkleinen, dan is precies na papagaaien veel slimmer dan parafraseren.

Je kunt je daarbij ook concentreren op een met emotie beklemtoond sleutelwoord en dat overnemen. Door dat sleutelwoord in de loop van een gesprek letterlijk te herhalen (met de intonatie of andere non-verbale markering) kun je de ermee verbonden emotie ook in een nieuwe contekst weer oproepen. ‘De oude methode gaf zulke prachtige resultaten.’ ‘Deze nieuwe manier levert  ook zulke prachtige resultaten op die de oude methode zelfs nog overtreffen.’